Chào mừng bạn đến với thế giới của những con người sinh ra ở thế giới Wi-Fi phủ sóng khắp nơi! Sự ra đời của Internet không chỉ đơn thuần là việc chúng ta có thêm một công cụ để tra cứu Google hay check email công việc. Nó đã tái định nghĩa lại hoàn toàn cách chúng ta giao tiếp, giải trí, và thậm chí là cách chúng ta… nhìn nhận cuộc sống. Từ đó, một khái niệm mới được sinh ra: Văn hóa Internet. Vậy thì tên gọi văn hóa nghe có vẻ vĩ mô này thực chất là gì?
Nếu lật cuốn từ điển bách khoa ra, bạn sẽ nhận được một định nghĩa khô khan kiểu: “Văn hóa Internet là tập hợp các biểu hiện văn hóa được sinh ra từ việc sử dụng mạng máy tính”. Nghe nhức đầu quá đúng không?
Để giải thích theo ngôn ngữ của giới trẻ, văn hóa Internet là “hằm bà lằng” các hành vi, ngôn ngữ mạng, các trend, và đặc biệt là các meme mà chúng ta tiêu thụ hằng ngày. Đó là nơi một câu nói vô tình của một ai đó bỗng chốc trở thành câu cửa miệng của cả một thế hệ chỉ sau một đêm, và cũng là nơi định hình nên cách chúng ta cư xử với nhau qua những chiếc màn hình cảm ứng.
Để tạo nên một nền văn hóa Internet rực rỡ sắc màu như ngày nay, chúng ta không thể không nhắc đến “bộ ba nguyên tử” là meme, mạng xã hội và những người tạo xu hướng/nhà sáng tạo nội dung.
Nếu thế giới có tiếng Anh là ngôn ngữ chung, thì Internet có meme. Một bức ảnh chú mèo “vô tri”, một cái liếc mắt của ngôi sao Hollywood… tất cả đều có thể trở thành công cụ giao tiếp hữu hiệu. Đôi khi, một meme chất lượng còn thể hiện được nỗi lòng của bạn hơn cả một bài văn tế dài cả nghìn chữ.
Các nền tảng mạng xã hội lớn như Facebook, Instagram, TikTok, Threads… chính là những địa điểm “tụ tập” của cư dân mạng. Đây là nơi các xu hướng được tạo ra, bùng nổ và… “biến mất” với tốc độ ánh sáng. Hôm nay người ta có thể đang rần rần với một điệu nhảy, nhưng ngày mai tất cả đã chuyển sang bàn tán về một bộ phim mới.
Trong khi đó, những người tạo ra xu hướng là những người điều phối dòng chảy của văn hóa Internet. Một cái gật đầu khen ngon của một reviewer có thể cứu cả một quán ăn, và một câu nói ngẫu hứng của một TikToker có thể thay đổi cách nói chuyện của hàng triệu bạn trẻ.
Đối với gen Z và gen Alpha, không ngoa khi nói rằng, văn hóa Internet đã “ăn sâu vào máu”. Giờ đây, chúng ta không chỉ nói chuyện bằng chữ, mà bằng icon, bằng những từ viết tắt khó hiểu hay những thuật ngữ “bản địa” của mạng xã hội như “géc gô”, “cũm cũm”…. Định nghĩa về giải trí đã thay đổi. Thay vì ngồi chờ đến giờ chiếu phim trên TV, giới trẻ ngày nay chuộng việc lướt những video ngắn 15 giây, xem các buổi livestream ngẫu hứng hoặc nghe podcast khi đang làm việc. Sự kiên nhẫn của chúng ta giờ đây đôi lúc được đo bằng khả năng đợi đến khi xuất hiện dòng chữ “Bỏ qua quảng cáo”.
Mặc dù thực tế có không ít những thay đổi khiến nhiều người “dở khóc dở cười” nhưng không thể phủ nhận văn hóa Internet mang lại những giá trị vô cùng tuyệt vời. Bạn có thể ngồi ở Việt Nam nhưng vẫn có thể tìm thấy một “vibe” đồng điệu với một người bạn tận bên kia bán cầu, chỉ nhờ việc cùng chung một fandom hoặc cùng mê một thể loại nhạc. Không những thế, chỉ cần bạn có một bộ óc sáng tạo và một chiếc điện thoại thông minh, văn hóa Internet sẵn sàng cho bạn một sân khấu để tỏa sáng.
Tuy nhiên, Internet cũng có những “góc tối” đáng để chúng ta phải suy ngẫm. Với số lượng tin tức khổng lồ không ngừng cập nhật, nhiều người đôi lúc giật mình khi nhận ra đã phí hoài hàng tiếng đồng hồ chỉ để xem những thứ vô thưởng vô phạt. Sự hào nhoáng của thế giới ảo dễ khiến chúng ta rơi vào hội chứng FOMO và dần xa rời cuộc sống thực tại. Không chỉ vậy, trên Internet, ai cũng có thể là một “nhà báo”. Điều này dẫn đến việc tin giả, tin vịt, tin “bóc phốt” chưa kiểm chứng bay lung tung. Nếu không tỉnh táo và có một cái đầu lạnh, chúng ta rất dễ biến mình thành những “anh hùng bàn phím” bị dắt mũi bởi những thông tin sai lệch.
Văn hóa Internet suy cho cùng cũng giống như một con dao hai lưỡi, hay gần gũi hơn là một món ăn cay nồng. Nó có thể khiến cuộc sống tràn ngập tiếng cười, sự kết nối và những kiến thức bổ ích, nhưng nó cũng có thể gây “bỏng lưỡi” nếu tiêu thụ vô tội vạ.
Là thế hệ trẻ hiện đại, chúng ta hãy cùng nhau trở thành những “cư dân mạng” thông thái: Lướt mạng có gu, thả tim chọn lọc, cười quên trời đất nhưng đừng quên tắt màn hình, bước ra ngoài và tận hưởng cuộc sống thực tại nhé!